Phương tiện điện, kho vận, đơn hàng, tài chính và công nghệ được kết nối nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng hiệu quả vận hành logistics tại Việt Nam.
Logistics Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà yêu cầu về hiệu quả vận hành và phát triển bền vững ngày càng gắn chặt với nhau. Theo thông tin từ GOZO, chi phí logistics của Việt Nam hiện tương đương khoảng 16,5% GDP, trong khi mức bình quân thế giới là 11,6%. Đáng chú ý, vận tải đường bộ chiếm tới 75,2% khối lượng hàng hóa được vận chuyển trong năm 2025. Đây vừa là áp lực về chi phí, vừa cho thấy dư địa lớn để doanh nghiệp tối ưu đội xe, hành trình và công suất khai thác.
Trong lĩnh vực vận tải, bài toán chuyển đổi xanh càng trở nên rõ nét khi xe tải và xe buýt dù chỉ chiếm khoảng 2% số phương tiện đăng ký tại Việt Nam nhưng được cho là tạo ra hơn 65% phát thải khí nhà kính của ngành vận tải đường bộ. Cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, lượng đơn hàng giao nhận chặng cuối tại các đô thị tiếp tục gia tăng, tạo áp lực lớn lên hạ tầng giao thông và đội ngũ phương tiện.
Từ thực tế này, ngày 27/8/2026, Công ty Cổ phần GOZO tổ chức lễ ký kết với các đối tác chiến lược tại TP.HCM, chính thức công bố “Liên minh Xanh hóa Logistics Việt Nam”. Điểm đáng chú ý của sáng kiến không nằm ở việc một doanh nghiệp đơn lẻ đầu tư thêm xe điện, mà ở cách kết nối nhiều năng lực khác nhau thành một chuỗi vận hành thống nhất.
Theo đó, Kim Long Motor đảm nhiệm vai trò cung cấp phương tiện thương mại điện, trong đó dòng xe van thuần điện GK48-EV được đưa vào hệ sinh thái. VTTC Logistics đóng góp năng lực kho bãi, fulfillment, vận tải đa phương thức và mô hình backhaul, hướng tới giảm số chuyến xe chạy rỗng. Ahamove đảm nhiệm vai trò kết nối phương tiện với nhu cầu giao nhận đô thị và chặng cuối, qua đó tạo nguồn đơn hàng thực tế cho đội xe xanh.
Một mắt xích quan trọng khác là nguồn vốn. Theo tài liệu của GOZO, nhiều ngân hàng và quỹ đầu tư đang nghiên cứu các giải pháp tài chính phù hợp để hỗ trợ quá trình chuyển đổi và mở rộng đội xe xanh, trên cơ sở tiêu chí tín dụng và quy trình phê duyệt của từng tổ chức. Đây được xem là yếu tố cần thiết bởi chi phí đầu tư phương tiện vẫn là một trong những rào cản đối với doanh nghiệp vận tải và chủ xe khi chuyển từ phương tiện sử dụng nhiên liệu truyền thống sang xe điện.
Nếu phương tiện là “phần cứng”, nguồn đơn hàng là điều kiện để xe có thể hoạt động hiệu quả thì công nghệ được kỳ vọng trở thành “bộ não” điều phối toàn hệ thống. Nền tảng GOZO eMover được phát triển nhằm kết nối, điều phối và xử lý dữ liệu vận hành, đồng thời tính toán nhiều yếu tố như tải trọng, khung giờ giao nhận, thời gian bốc dỡ, điều kiện giao thông và quy định lưu thông.
Mục tiêu quan trọng của nền tảng là tối ưu từng chuyến đi. Một chiếc xe sau khi hoàn thành đơn hàng nếu phải di chuyển một quãng đường dài mà không có hàng hóa sẽ tạo ra chi phí nhưng không tạo thêm doanh thu tương ứng. Vì vậy, việc kết nối xe với nguồn đơn hàng tiếp theo có thể giúp giảm thời gian chờ, hạn chế quãng đường chạy rỗng và nâng mức sử dụng tài sản.
Theo chia sẻ được ghi nhận trong tài liệu, GOZO định hướng kết nối đội xe của mình với các nền tảng giao vận khác để khi một tài xế hoàn thành chuyến hàng, hệ thống có thể tiếp tục tìm kiếm đơn hàng phù hợp thay vì để phương tiện di chuyển rỗng. Cách làm này hướng đến một mô hình mà các bên cùng khai thác hiệu quả phương tiện thay vì chỉ cạnh tranh về nguồn đơn hàng.
Thực tế, hợp tác giữa GOZO và Ahamove đã bắt đầu có kết quả từ đầu quý III/2026. Tuyến xe điện GOZO phục vụ khách lẻ tại TP.HCM đã được chạy thử, trong khi chính sách hoa hồng dành riêng cho xe tải điện được triển khai trên toàn hệ thống. Ahamove đặt mục tiêu có 30 xe van điện hoạt động thường xuyên trong quý.
Ở quy mô lớn hơn, GOZO cho biết dự kiến đưa vào vận hành 600 xe Kim Long Motor tải trọng khoảng 945 kg tại khu vực nội thành TP.HCM trong giai đoạn từ quý III đến quý IV/2026. Quy mô đội xe được kỳ vọng tạo mật độ phương tiện đủ lớn để vừa phục vụ các khách hàng doanh nghiệp, vừa đáp ứng nhu cầu giao nhận của khách hàng cá nhân.
Theo dữ liệu vận hành GOZO công bố tháng 8/2026, nền tảng này đang kết nối hơn 13.000 chủ xe và đối tác vận tải, hiện diện tại 34 tỉnh, thành phố, với tỷ lệ giao đúng hạn đạt 99,3%. Doanh nghiệp đặt mục tiêu phát triển đội xe xanh lên hơn 10.000 chiếc vào năm 2030.
Không chỉ hướng đến giảm phát thải, GOZO còn đặt vấn đề dữ liệu vào trung tâm của quá trình chuyển đổi. Nền tảng eMover được định hướng xây dựng dữ liệu có thể theo dõi, đối chiếu và báo cáo, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp quản trị ESG. Khi các chỉ số về hành trình, mức độ sử dụng phương tiện và hiệu quả vận hành được ghi nhận đầy đủ, doanh nghiệp có thể có cơ sở cụ thể hơn để đánh giá hiệu quả của quá trình xanh hóa.
Đây cũng là yêu cầu ngày càng đáng chú ý đối với các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc tế. Theo tài liệu, các quy định của Liên minh châu Âu liên quan đến báo cáo và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng sẽ khiến phát thải phạm vi 3 trở thành vấn đề được quan tâm hơn. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp Việt Nam muốn duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu có thể phải quan tâm không chỉ đến phát thải trực tiếp mà cả dữ liệu phát thải từ các đơn vị vận tải được thuê.
Tuy nhiên, xanh hóa logistics không phải bài toán có thể giải quyết chỉ bằng việc thay xe xăng bằng xe điện. Hạ tầng sạc, chi phí đầu tư, nguồn đơn hàng, hiệu suất khai thác và giá trị còn lại của phương tiện sau nhiều năm sử dụng vẫn là những vấn đề cần được thị trường tiếp tục giải quyết.
Chính vì vậy, mô hình liên minh được đặt ra với kỳ vọng chia sẻ nguồn lực và giảm bớt những điểm nghẽn của từng mắt xích. Khi phương tiện, kho vận, đơn hàng, tài chính và công nghệ được kết nối, hiệu quả của quá trình chuyển đổi xanh có thể được đánh giá bằng những chỉ số cụ thể hơn: số xe xanh thực sự đi vào vận hành, quãng đường chạy rỗng được cắt giảm, chi phí được tối ưu và dữ liệu vận hành được minh bạch hóa.
Với logistics Việt Nam, đây có thể là bước chuyển quan trọng trong cách nhìn về “logistics xanh”. Xanh hóa không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu môi trường mà còn phải tạo ra hiệu quả kinh tế. Khi mỗi chuyến xe được khai thác tốt hơn, mỗi kilomet chạy rỗng được giảm xuống và dữ liệu được sử dụng để ra quyết định, mục tiêu giảm phát thải có thể song hành với mục tiêu tiết kiệm chi phí và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Minh Tuấn
