Việc chương trình “Ngày không tiền mặt” chính thức chuyển đổi thành “Ngày Tài chính số 2026” không chỉ là thay đổi về tên gọi, mà phản ánh bước dịch chuyển mới của thị trường tài chính Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh nền kinh tế đang thúc đẩy minh bạch hóa giao dịch, mở rộng thanh toán điện tử và phát triển kinh tế số, tài chính số được xem là động lực quan trọng giúp nâng cao hiệu quả vận hành của thị trường cũng như gia tăng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân và doanh nghiệp.
Thông tin được công bố tại họp báo ngày 26/5 tại TP.HCM cho thấy chương trình năm nay được tổ chức với chủ đề “Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số”, dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và UBND TP.HCM, cùng sự phối hợp của nhiều đơn vị quản lý, doanh nghiệp và tổ chức trung gian thanh toán.
Sau 7 năm triển khai, “Ngày không tiền mặt” đã góp phần tạo chuyển biến mạnh trong thói quen tiêu dùng và giao dịch của người dân. Từ các trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tiện lợi cho tới chợ truyền thống, mô hình thanh toán điện tử bằng mã QR, ví điện tử hay ngân hàng số đang ngày càng phổ biến. Theo các chuyên gia, thanh toán không dùng tiền mặt hiện không còn chỉ là công cụ hỗ trợ giao dịch mà đã trở thành nền tảng dữ liệu quan trọng cho sự phát triển của tài chính số và kinh tế số.
Đáng chú ý, trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh triển khai hóa đơn điện tử, quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và thúc đẩy kinh tế tư nhân, hệ sinh thái tài chính số đang mở ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cá thể. Khi các giao dịch được số hóa và minh bạch hóa, hoạt động kinh doanh sẽ từng bước hình thành dữ liệu tài chính rõ ràng hơn, tạo điều kiện tiếp cận tín dụng chính thức, nâng cao năng lực quản trị và mở rộng khả năng tham gia vào chuỗi giá trị số.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, đây là bước đi cần thiết để giảm dần tình trạng giao dịch phi chính thức trong nền kinh tế. Thực tế cho thấy, nhiều hộ kinh doanh hiện vẫn gặp khó trong tiếp cận vốn do thiếu lịch sử tài chính hoặc chứng từ giao dịch minh bạch. Việc mở rộng thanh toán số được kỳ vọng sẽ giúp hình thành “hồ sơ tín dụng mềm”, tạo cơ sở để các tổ chức tài chính đánh giá năng lực kinh doanh và cung cấp các gói tín dụng phù hợp hơn.
Trong chuỗi hoạt động của chương trình năm nay, chiến dịch “Chuyển mã QR – Nhận đa lợi ích” được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy mở rộng thanh toán số trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ. Chương trình triển khai tại nhiều khu vực thương mại lớn như chợ Bến Thành hay phố ẩm thực Phan Xích Long, hỗ trợ hộ kinh doanh chuẩn hóa hệ thống thanh toán, đồng thời kết nối với các giải pháp thanh toán thông minh và thanh toán xuyên biên giới.
Các chuyên gia cho rằng, việc chuẩn hóa thanh toán QR sẽ góp phần gia tăng tính liên thông trên thị trường tài chính, giảm chi phí giao dịch và nâng cao trải nghiệm người dùng. Đặc biệt, trong bối cảnh du lịch quốc tế phục hồi mạnh, thanh toán xuyên biên giới được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp thúc đẩy tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường dịch vụ Việt Nam.
Song song với hoạt động thúc đẩy giao dịch số, chương trình năm nay cũng tập trung vào bài toán an toàn tài chính trong môi trường số. Hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số” dự kiến diễn ra ngày 6/6 tại TP.HCM sẽ quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ để thảo luận các giải pháp phát triển hệ sinh thái tài chính số theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững.
Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao và các hình thức lừa đảo tài chính trực tuyến ngày càng gia tăng, việc nâng cao nhận thức của người dùng được xem là yêu cầu cấp thiết. Không chỉ mở rộng thanh toán điện tử, thị trường tài chính số còn đòi hỏi cơ chế bảo mật dữ liệu, xác thực giao dịch và quản trị rủi ro hiệu quả hơn để bảo đảm niềm tin của người sử dụng.
Điểm nhấn của chương trình là “Lễ hội Tài chính số” diễn ra tại phố đi bộ Nguyễn Huệ trong hai ngày 6/6 và 7/6, với quy mô dự kiến thu hút khoảng 100.000 – 120.000 lượt người tham dự. Sự kiện được thiết kế theo mô hình trải nghiệm tài chính số thực tế, tích hợp nhiều không gian giới thiệu công nghệ thanh toán, fintech, bảo mật giao dịch và quản lý tài chính cá nhân.
Theo giới quan sát thị trường, việc mở rộng “Ngày không tiền mặt” thành “Ngày Tài chính số” cho thấy định hướng phát triển của Việt Nam đang chuyển từ mục tiêu thúc đẩy giao dịch điện tử sang xây dựng hệ sinh thái tài chính số toàn diện. Đây không chỉ là nền tảng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế số mà còn góp phần thúc đẩy minh bạch hóa thị trường, mở rộng tài chính toàn diện và nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế trong dài hạn.
Trong bối cảnh cạnh tranh số ngày càng mạnh mẽ, tài chính số được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của thị trường Việt Nam, tạo dư địa phát triển cho doanh nghiệp, đồng thời giúp người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ tài chính hiện đại, an toàn và chi phí thấp.
Minh Tuấn
