Sự phát triển nhanh của y tế tư nhân đang tạo thêm nhiều lựa chọn cho người bệnh, nhưng phía sau những bệnh viện hiện đại, trang thiết bị tiên tiến là một bài toán ngày càng rõ nét: thiếu hụt và cạnh tranh nhân lực chất lượng cao. Khi quy mô hệ thống tăng nhanh hơn tốc độ đào tạo, việc tuyển được người đã khó, giữ được người giỏi càng khó hơn.
Tại phiên chuyên đề “Phát triển nguồn nhân lực y tế tư nhân: Thách thức, cơ hội và giải pháp”, GS. Viện sĩ Danh dự Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, cho rằng nguồn nhân lực không phải một trụ cột đứng riêng mà là điều kiện để các mục tiêu về thể chế, chất lượng và phát triển bền vững trở thành hiện thực.
Theo đánh giá tại phiên chuyên đề, tốc độ mở rộng của y tế tư nhân đang vượt tốc độ đào tạo và cung ứng nhân lực chất lượng cao. Hệ quả là cạnh tranh nhân lực diễn ra giữa các cơ sở y tế, thậm chí giữa khu vực công lập và tư nhân. Đây không còn là câu chuyện riêng của từng bệnh viện mà trở thành vấn đề chung của cả hệ thống.
Đáng chú ý, khoảng cách giữa đào tạo và thực hành cũng đang là điểm nghẽn. Sinh viên y khoa sau khi ra trường cần thêm thời gian để làm chủ kỹ năng lâm sàng, trong khi yêu cầu thực tế tại bệnh viện ngày càng cao. Cùng với đó, lực lượng điều dưỡng – một bộ phận thiết yếu trong chăm sóc người bệnh – cũng cần được quan tâm hơn về đào tạo, nghề nghiệp và chế độ đãi ngộ.
Trong bối cảnh đó, cuộc cạnh tranh nhân lực không thể chỉ dựa vào mức lương. Chia sẻ từ Bệnh viện FV cho thấy danh tiếng, môi trường chuyên nghiệp, thu nhập và phúc lợi, cùng hệ thống trang thiết bị, cơ sở vật chất hiện đại đều là những yếu tố quan trọng để thu hút nhân sự.
Nhưng thu hút mới chỉ là bước đầu. Muốn nhân viên gắn bó lâu dài, bệnh viện phải tạo dựng được một môi trường làm việc đáng tin cậy. Bệnh viện FV nhấn mạnh văn hóa an toàn với tinh thần “làm điều đúng đắn theo cách đúng đắn”, coi đây là thói quen cần được hình thành trong suy nghĩ và hành động của từng nhân viên.
Mô hình này chú trọng làm việc theo đội nhóm, xây dựng văn hóa báo cáo sự cố, nguyên tắc không trừng phạt, đồng thời ghi nhận, khuyến khích, khen thưởng và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân viên. Đây là những yếu tố cho thấy quản trị bệnh viện hiện đại đang ngày càng đặt con người vào vị trí trung tâm.
Một nhân viên giỏi không chỉ cần thu nhập tốt. Họ cần cơ hội phát triển chuyên môn, được làm việc trong môi trường chuyên nghiệp và được ghi nhận đúng mức. Nếu tổ chức chỉ tập trung tuyển người mà thiếu chiến lược phát triển nghề nghiệp, nguy cơ nhân sự rời đi sau một thời gian là điều khó tránh.
Bởi vậy, bài toán nhân lực y tế tư nhân cần được giải quyết đồng thời ở nhiều cấp độ. Các cơ sở đào tạo phải gắn chương trình với nhu cầu thực hành; bệnh viện cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo; đồng thời cần có cơ chế để nhân lực chất lượng cao được chia sẻ, luân chuyển hợp lý giữa khu vực công và tư thay vì chỉ cạnh tranh để giành người. Đây cũng là ba vấn đề cốt lõi được đặt ra tại phiên chuyên đề.
Ở cấp độ bệnh viện, chiến lược nhân sự cần được xem là một phần của chiến lược phát triển. Một bệnh viện có thể đầu tư mạnh vào cơ sở vật chất, nhưng nếu không xây dựng được đội ngũ đủ năng lực thì những khoản đầu tư đó khó phát huy hết giá trị.
Tài liệu của Bệnh viện FV cho thấy tổng cộng 211 nhân viên trong số 1.687 nhân viên có thâm niên thuộc các nhóm trên 5 năm đến trên 25 năm, tương ứng 12,51% theo bảng thống kê. Con số này cho thấy việc xây dựng đội ngũ có thời gian gắn bó lâu dài là một yếu tố đáng chú ý trong quản trị bệnh viện.
Về dài hạn, lợi thế cạnh tranh của y tế tư nhân sẽ không chỉ nằm ở quy mô đầu tư hay công nghệ. Một bệnh viện có thể mua thiết bị hiện đại, nhưng không thể mua ngay một đội ngũ giàu kinh nghiệm. Năng lực chuyên môn, văn hóa tổ chức và sự gắn kết của nhân viên phải được tích lũy qua thời gian.
Vì vậy, thay vì chỉ đặt câu hỏi “tuyển được bao nhiêu người”, các bệnh viện cần quan tâm nhiều hơn đến việc “xây dựng được đội ngũ như thế nào”. Khi đào tạo gắn với thực hành, môi trường làm việc coi trọng an toàn, nhân viên có cơ hội phát triển và chính sách đãi ngộ phù hợp, bài toán thu hút và giữ chân người tài mới có thể được giải quyết một cách bền vững.
Trong cuộc đua nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, con người chính là nền tảng tạo nên khác biệt. Và với y tế tư nhân, đầu tư cho nhân lực hôm nay cũng chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của bệnh viện trong nhiều năm tới.
