Ngày 24/07/2026 – Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (VCIDA) đã trang trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định thành lập và chính thức ra mắt Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình hiện thực hóa mục tiêu lượng hóa tài nguyên văn hóa thành nguồn lực kinh tế định lượng, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho đất nước trong thời kỳ mới.
Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án được thành lập theo Quyết định số 13/2026/QĐ-TL ngày 19/06/2026 của Ban Chấp hành VCIDA, do bà Phạm Hải Yến – Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội – đảm nhiệm vị trí Trưởng Ban. Việc ra đời của Ban đóng vai trò là hạt nhân chuyên môn nòng cốt nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác định tầm nhìn chiến lược đến năm 2045: ngành văn hóa và công nghiệp sáng tạo sẽ đóng góp khoảng 9% GDP, đưa Việt Nam ghi tên vào nhóm các quốc gia dẫn đầu khu vực ASEAN về chỉ số sức mạnh mềm. Để từng bước đạt được mục tiêu đầy thách thức này, nhiệm vụ trọng tâm của Ban là nghiên cứu, tham mưu và đề xuất các dự án mang tính chiến lược cao. Đặc biệt, Ban sẽ chủ động tham gia phối hợp xây dựng bộ chỉ số thống kê đo lường đóng góp kinh tế của công nghiệp văn hóa gắn kết chặt chẽ với Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC) theo các chuẩn mực quốc tế.
Nhằm bảo đảm chất lượng tham mưu cũng như tính khả thi thực tiễn của các đề án, Ban đã ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác chiến lược lâu dài với các tổ chức tư vấn hàng đầu trong và ngoài nước. Đồng thời, nhóm chuyên gia của Ban đã triển khai hàng loạt chuyến khảo sát thực địa chuyên sâu tại các vùng đất giàu trầm tích di sản ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, bao gồm cả các địa bàn sở hữu di sản tư liệu được UNESCO ghi danh, tạo tiền đề dữ liệu chuẩn xác cho công tác nghiên cứu.
Trong danh mục các dự án trọng điểm đang triển khai, Ban xác định đề án “Liên hoan Quốc tế Nghệ thuật Ánh sáng Hà Nội” là mô hình thí điểm mang tính đột phá về phương thức tổ chức sự kiện văn hóa nghệ thuật đương đại. Lấy cảm hứng xuất phát từ Hội đèn Quảng Chiếu – lễ hội ánh sáng cung đình từng tráng lệ dưới thời Lý và thời Trần tại Hoàng thành Thăng Long, dự án đề xuất tái hiện mạch di sản nghìn năm thông qua ngôn ngữ nghệ thuật và công nghệ hiện đại.
Điểm khác biệt cốt lõi của đề án nằm ở cấu trúc kinh tế thương mại hóa độc lập và khả năng tự chủ tài chính. Dự án hướng tới việc xã hội hóa 100% nguồn lực, hoàn toàn không phụ thuộc vào nguồn ngân sách nhà nước, đồng thời gắn kết trực tiếp với chiến lược phát triển kinh tế đêm. Lễ hội được thiết kế ngay từ ban đầu với các cấu phần tạo doanh thu tự thân như: hệ sinh thái sản phẩm lưu niệm, khai thác tài sản trí tuệ (IP) độc quyền, dịch vụ trải nghiệm văn hóa và các hoạt động xúc tiến thương mại. Đây chính là mô hình thực tiễn để Ban tiến hành khảo sát, đo lường, đúc kết thành bộ tiêu chuẩn vận hành và sẵn sàng chuyển giao công nghệ quản lý cho các địa phương khác trên toàn quốc.
Để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn, Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án tập trung nguồn lực triển khai 04 hướng công tác trọng tâm: Xây dựng Bộ chỉ số Công nghiệp Văn hóa: Phối hợp cùng các cơ quan quản lý nhà nước nghiên cứu, chuẩn hóa hệ thống đo lường mức độ đóng góp kinh tế của ngành. Thương mại hóa tài sản trí tuệ bản địa: Khai thác sâu rộng kho tàng di sản và truyền thuyết dân tộc, khởi đầu với việc nghiên cứu phát triển IP từ biểu tượng Thánh Gióng. Chuẩn hóa học thuật: Kết nối với đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước để biên soạn tủ sách và hệ thống giáo trình chuyên sâu theo tiêu chuẩn toàn cầu. Kiến tạo không gian chia sẻ tri thức: Xây dựng, vận hành thư viện số cùng kho tài sản trí tuệ mở, tạo lập nền tảng dữ liệu dùng chung cho cộng đồng sáng tạo.
Về nguyên tắc vận hành, Ban giữ vai trò tư vấn, nghiên cứu và thẩm định độc lập. Quyền quyết định cuối cùng thuộc về Ban Chấp hành Hiệp hội, còn thẩm quyền phê duyệt thuộc về các cơ quan quản lý Nhà nước theo quy định. Ban áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc phòng ngừa xung đột lợi ích: các thành viên tuyệt đối không tham gia thẩm định các đề án có liên quan đến lợi ích cá nhân hoặc đơn vị của mình.
Trong 100 ngày đầu vận hành, Ban cam kết trình Ban Chấp hành Hiệp hội 03 sản phẩm nền tảng gồm: Dự thảo Quy chế tổ chức; Quy trình tiếp nhận, sàng lọc dự án kèm Bộ tiêu chí đánh giá công khai; và Báo cáo rà soát bước đầu các lĩnh vực, địa bàn ưu tiên. Đồng thời, VCIDA chính thức mở cơ chế tiếp nhận các sáng kiến, đề án từ mọi tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trên toàn quốc, mở ra trang mới cho sự hợp tác phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Minh Tuấn
