Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, có xu hướng gia tăng theo mùa, bùng phát mạnh từ tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12 trong năm. Phần lớn ca bệnh diễn tiến nhẹ và có thể chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, thực tế vẫn ghi nhận không ít trường hợp trở nặng, phải nhập viện.
BS.CKI Nguyễn Thị Hạnh Trang, Phó khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, lưu ý những sai lầm có thể khiến bệnh tay chân miệng ở trẻ trở nặng.
Nhiều phụ huynh cho rằng tay chân miệng chỉ là bệnh nhẹ, tự khỏi nên không theo dõi con mắc bệnh thường xuyên. Trẻ sốt nhẹ, nổi vài nốt ở tay chân hoặc loét miệng, gia đình dễ bỏ qua. Bệnh chuyển nặng trong 3-5 ngày đầu, trẻ thường giật mình, quấy khóc nhiều, run tay chân, nôn ói… Nếu không được phát hiện sớm có thể dẫn đến biến chứng thần kinh, tim mạch nguy hiểm.
Nhầm lẫn bệnh tay chân miệng với sốt siêu vi, nhiệt miệng hoặc thủy đậu, dẫn đến xử trí không đúng. Khi trẻ bị loét miệng, phụ huynh lầm tưởng là nhiệt miệng nên chỉ bổ sung vitamin. Trẻ nổi mụn nước rải rác song cha mẹ không kiểm tra kỹ lòng bàn tay, bàn chân, mông là những vị trí điển hình của bệnh. Sự nhầm lẫn dẫn đến trẻ không được theo dõi đúng mức, bỏ lỡ thời điểm phát hiện dấu hiệu nặng.
Sai lầm phổ biến là cha mẹ tự mua thuốc điều trị tại nhà, đặc biệt là dùng kháng sinh, lạm dụng thuốc hạ sốt, thuốc giảm đau hay tự mua thuốc bôi lên các vết loét. Cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước cho trẻ dùng thuốc để đảm bảo an toàn, tránh diễn tiến bệnh bị che lấp và đôi khi khó chẩn đoán.
Cha mẹ thường chỉ chú ý đến sốt, mụn nước mà bỏ qua các dấu hiệu quan trọng hơn các như trẻ giật mình nhiều, lừ đừ, mệt, quấy khóc, nôn nhiều, đi đứng loạng choạng, thở nhanh, tay chân run. Đây là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng nặng, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Bệnh tay chân miệng khiến trẻ bị loét miệng, ăn uống kém. Phụ huynh càng ép trẻ ăn khiến vết loét đau nhiều, trẻ sợ ăn dễ ói và mất nước. Ngược lại chế độ ăn kiêng khem quá mức khiến trẻ thiếu hụt dinh dưỡng, lâu hồi phục sức khỏe.
Bác sĩ Trang lưu ý phụ huynh nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt như cháo, súp, sữa, chia nhỏ bữa để trẻ không bị đau khi ăn. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ uống đủ nước, có thể bổ sung dung dịch điện giải theo hướng dẫn của bác sĩ để phòng mất nước. Nếu trẻ bỏ ăn, nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mệt cần được đưa đi khám sớm.
Bệnh tay chân miệng lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc. Việc không rửa tay thường xuyên, không vệ sinh đồ chơi, không cách ly trẻ bệnh có thể khiến bệnh lây lan trong gia đình và cộng đồng. Cho trẻ đi học sớm khi chưa khỏi hẳn cũng làm tăng nguy cơ bùng phát dịch.
Đây là sai lầm nghiêm trọng nhất. Nhiều trẻ được đưa đến bệnh viện khi bệnh đã chuyển nặng với các dấu hiệu như sốt cao liên tục khó hạ, giật mình nhiều, run tay chân, quấy khóc bất thường, lừ đừ, nôn ói nhiều, thở nhanh hoặc khó thở… khiến việc điều trị khó khăn hơn.
Bác sĩ Trang khuyến cáo phụ huynh theo dõi sát trẻ trong những ngày đầu, đưa con đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường và không tự ý dùng thuốc. Cần vệ sinh tay nắm cửa, bàn ghế, sàn nhà hằng ngày bằng dung dịch chứa clo. Rửa đồ chơi rửa bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn để hạn chế lây lan. Trẻ mắc bệnh tay chân miệng nên nghỉ học, rửa tay thường xuyên, tránh nơi đông người, đảm bảo dinh dưỡng, đủ nước và tái khám theo hướng dẫn.
Nguyễn Hùng
