Cầu Cát Lái và cầu Long Hưng được khởi công ngày 29/9, với tổng vốn đầu tư riêng cho hai dự án thành phần 2 hơn 23.300 tỷ đồng. Hai công trình không chỉ bổ sung năng lực vượt sông Đồng Nai mà còn được kỳ vọng hình thành các trục kết nối mới giữa TP.HCM, Đồng Nai, hệ thống logistics và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Việc đồng loạt khởi công cầu Cát Lái và cầu Long Hưng đánh dấu một bước tiến mới trong quá trình hoàn thiện mạng lưới giao thông phía Đông TP.HCM và Đồng Nai. Hai dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), trong đó phần cầu chính và cầu dẫn được tách thành các dự án thành phần để tổ chức đầu tư.
Theo các quyết định được UBND TP. Đồng Nai ban hành ngày 28/9, Dự án thành phần 2 của cầu Cát Lái có tổng mức đầu tư khoảng 14.920 tỷ đồng. Với cầu Long Hưng (cầu Đồng Nai 2), con số này khoảng 8.456 tỷ đồng. Cả hai công trình đều được triển khai từ năm 2026 và dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác năm 2029.
Cầu Cát Lái được quy hoạch trên trục kết nối từ nút giao Mỹ Thủy trên đường Vành đai 2, thuộc phường Cát Lái, TP.HCM, đến cao tốc Bến Lức – Long Thành tại xã Đại Phước, TP. Đồng Nai. Toàn tuyến dài hơn 11,6 km, trong đó cầu chính và cầu dẫn dài khoảng 3,65 km.
Quy mô công trình gồm 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ, vận tốc thiết kế 80 km/giờ. Cầu chính có kết cấu dây võng hai mặt phẳng dây, nhịp chính dài 450 m.
Một trong những thông số đáng chú ý nhất của công trình là tĩnh không thông thuyền 55 m. Với độ cao này, cầu được thiết kế để đáp ứng nhu cầu lưu thông của tàu container có tải trọng lên tới 60.000 DWT, qua đó duy trì khả năng kết nối đường thủy và hoạt động khai thác cảng trên sông Đồng Nai.
Tổng mức đầu tư toàn dự án cầu Cát Lái sau điều chỉnh vượt 24.000 tỷ đồng. Trong đó, Dự án thành phần 1 sử dụng vốn đầu tư công của địa phương để thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng trên diện tích gần 127 ha và xây dựng tuyến đường kết nối. Dự án thành phần 2 tập trung vào cầu chính và cầu dẫn, được thực hiện theo phương thức PPP.
Ở hướng kết nối khác, cầu Long Hưng tạo thêm trục giao thông giữa phường Long Phước, TP.HCM và xã An Phước, TP. Đồng Nai. Tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 9,8 km, trong đó phần cầu chính và cầu dẫn thuộc Dự án thành phần 2 dài khoảng 3,5 km.
Công trình có tổng chiều dài cầu 3.513 m, rộng 37 m, gồm 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp, vận tốc thiết kế 80 km/giờ. Nhịp chính dài 350 m, tháp cầu cao 175 m.
Điểm khác biệt lớn của cầu Long Hưng nằm ở kết cấu dây võng một mặt phẳng dây. Khi hoàn thành, công trình được xác định là cầu dây võng một mặt phẳng dây có bề rộng lớn nhất Việt Nam, đồng thời là công trình hoàn chỉnh thứ hai tại Việt Nam sử dụng giải pháp này sau cầu Bãi Cháy.
Với mặt cầu rộng tới 37 m, phương án một mặt phẳng dây đòi hỏi quá trình tính toán và kiểm soát kết cấu chặt chẽ, đặc biệt đối với khả năng chịu xoắn, chịu tải và ổn định trong quá trình thi công hẫng.
Cầu Cát Lái cũng đặt ra những yêu cầu kỹ thuật đáng kể khi phải thi công trên tuyến đường thủy có mật độ giao thông cao. Hệ móng cọc siêu sâu xuyên qua các tầng địa chất phức tạp, kết hợp kết cấu dầm thép liên hợp được thiết kế để kiểm soát tác động của gió.
Để đánh giá khả năng chịu tác động của gió, liên danh nhà đầu tư cùng các đơn vị tư vấn đã thực hiện thử nghiệm mô hình trong hầm gió tại các phòng thí nghiệm ở Mỹ và Đan Mạch. Theo thông tin từ chủ đầu tư, kết quả thử nghiệm cho thấy các công trình đáp ứng yêu cầu ổn định trong cả giai đoạn thi công và khai thác.
Bên cạnh chức năng vận tải, phương án kiến trúc được xác định là một phần quan trọng trong thiết kế của hai cây cầu.
Cầu Cát Lái sử dụng hình tượng giọt nước cho hai trụ tháp chính, lấy cảm hứng từ dòng sông Đồng Nai và cảnh quan vùng đất nơi công trình đi qua. Thiết kế hướng đến sự kết hợp giữa hình khối hiện đại và các đường nét mềm mại.
Trong khi đó, cầu Long Hưng được phát triển theo ý tưởng “Ý chí vươn cao”, với hai trụ tháp tạo hình như hai thanh kiếm vươn lên, tách biệt ở phần chân và hội tụ ở phía trên. Phương án kiến trúc còn kết hợp phù điêu gốm Biên Hòa cùng hệ thống chiếu sáng mỹ thuật LED.
Về phương diện giao thông vùng, hai cây cầu được đặt trong mạng lưới kết nối đang được đầu tư mạnh tại khu vực phía Đông TP.HCM và Đồng Nai. Khi hoàn thành, các công trình được kỳ vọng chia sẻ áp lực cho phà Cát Lái, Xa lộ Hà Nội, Quốc lộ 51 và cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây.
Đặc biệt, việc hình thành thêm các tuyến vượt sông Đồng Nai sẽ tạo điều kiện kết nối các khu đô thị, khu công nghiệp, trung tâm logistics với Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Đây cũng là cơ sở để mở rộng không gian phát triển về phía Đồng Nai trong những năm tới.
Hai dự án được triển khai bởi các liên danh có sự tham gia của Tổng Công ty Xây dựng Số 1 – CTCP (CC1), doanh nghiệp có kinh nghiệm thực hiện nhiều công trình cầu lớn như cầu Thủ Thiêm, cầu Đồng Nai mới, cầu Rạch Miễu 2 và cầu Đại Ngãi.
Nếu được triển khai đúng kế hoạch, mốc hoàn thành năm 2029 sẽ đưa cầu Cát Lái và cầu Long Hưng trở thành những công trình mới trong mạng lưới hạ tầng chiến lược kết nối TP.HCM với Đồng Nai, đồng thời bổ sung năng lực vận tải cho toàn khu vực Đông Nam Bộ.
Minh Tuấn
