Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 luôn được xem là một trong những dấu mốc quan trọng đầu tiên của đời học sinh. Điều học sinh cần hơn cả ở thời điểm này là khả năng hiểu bản thân, xác định mục tiêu và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp ngay từ những năm đầu tuổi trưởng thành.
Những ngày này khi nhiều học sinh lớp 9 vừa hoàn thành kỳ thi tuyển sinh lớp 10, câu chuyện về điểm chuẩn, trường công lập hay cơ hội trúng tuyển tiếp tục là chủ đề được phụ huynh và học sinh quan tâm. Thế nhưng, bên cạnh áp lực thi cử, một vấn đề khác cũng đang nhận được sự chú ý ngày càng lớn từ các nhà giáo dục: làm thế nào để học sinh có đủ kỹ năng và nhận thức để đưa ra những lựa chọn đúng đắn cho tương lai.
Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chương trình định hướng dành cho học sinh cuối cấp được tổ chức tại Trường THCS Nguyễn Ảnh Thủ, phường Đông Hưng Thuận. Không đơn thuần cung cấp thông tin về ngành nghề hay các bậc học tiếp theo, chương trình hướng đến việc giúp học sinh hiểu rõ hơn về bản thân trước khi bước vào giai đoạn mới của hành trình học tập.
Học sinh cuối cấp được “gỡ rối” chọn nghề trước ngưỡng cửa lớp 10
Trong nhiều năm, không ít học sinh và phụ huynh xem kỳ thi lớp 10 là “cuộc đua” quan trọng nhất của tuổi học trò. Thành tích học tập trở thành thước đo gần như duy nhất để đánh giá năng lực và triển vọng của một học sinh.
Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục cho rằng cách tiếp cận này đang dần bộc lộ những hạn chế. Một học sinh có điểm số cao chưa chắc đã hiểu rõ mình yêu thích điều gì. Ngược lại, không ít em có học lực trung bình nhưng lại sở hữu năng khiếu nổi bật hoặc kỹ năng thực hành phù hợp với những lĩnh vực nghề nghiệp cụ thể.
Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, doanh nghiệp ngày càng coi trọng các năng lực như tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng thích nghi và tinh thần học hỏi liên tục. Đây đều là những yếu tố không thể phản ánh đầy đủ qua một kỳ thi hay bảng điểm.
Chính vì vậy, việc giúp học sinh nhận diện sở trường, tính cách và định hướng phát triển cá nhân từ sớm được xem là một phần quan trọng của giáo dục hiện đại.
Lớp 9 là giai đoạn đặc biệt. Đây không chỉ là năm học cuối cấp THCS mà còn là thời điểm học sinh đứng trước những lựa chọn có ảnh hưởng lâu dài đến con đường học tập sau này.
ThS. Phan Thị Tuyết Nhung – chuyên gia hướng nghiệp thuộc Trung tâm Dịch vụ Việc làm Thanh niên TP.HCM
Chia sẻ tại chương trình tư vấn hướng nghiệp dành cho học sinh cuối cấp THCS, ThS. Phan Thị Tuyết Nhung – chuyên gia hướng nghiệp thuộc Trung tâm Dịch vụ Việc làm Thanh niên TP.HCM – nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định hướng nghề nghiệp từ sớm. Theo cô, giai đoạn chuẩn bị vào lớp 9 là thời điểm phù hợp để học sinh bắt đầu nhận diện năng lực, sở thích và xây dựng kế hoạch cho tương lai. Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, học sinh cần hiểu rằng đại học không phải là lựa chọn duy nhất sau khi tốt nghiệp THPT.
Các lộ trình như giáo dục nghề nghiệp, du học, học song song văn hóa và nghề hoặc hệ giáo dục thường xuyên đều có thể mở ra cơ hội phát triển bền vững nếu phù hợp với năng lực cá nhân. Để lựa chọn ngành nghề đúng đắn, cô Tuyết Nhung khuyến nghị học sinh thực hiện quá trình khám phá bản thân một cách bài bản, dựa trên bốn yếu tố gồm sở thích và năng lực cá nhân, mục tiêu nghề nghiệp, nhu cầu nhân lực của xã hội và điều kiện kinh tế gia đình.
Bên cạnh nỗ lực của học sinh, sự đồng hành từ gia đình và nhà trường đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Kỳ thi lớp 10 có thể là một cột mốc quan trọng, nhưng đó không phải đích đến cuối cùng. Điều học sinh cần mang theo sau những bài kiểm tra không chỉ là điểm số, mà còn là khả năng tự học, tinh thần khám phá, sự hiểu biết về chính mình và lòng dũng cảm để lựa chọn con đường phù hợp.
Minh Tuấn
